Testament to nie temat dla starców

Czterdziestodwuletni mężczyzna ginie w wypadku samochodowym. Zostawia żonę, dwoje nastoletnich dzieci i brata, z którym od lat nie było najlepiej – dawna kłótnia o pieniądze pożyczone i nigdy w pełni nierozliczone, o której rodzina wolała nie wspominać przy świątecznym stole. Bez testamentu majątek dzieli się według zasad ustawowych – i choć prawo stara się to robić sprawiedliwie, „sprawiedliwie na papierze” i „sprawiedliwie dla rodziny w żałobie” to często dwie różne rzeczy. Brat rości sobie prawo do udziału w firmie, którą razem z żoną budowali od lat. Zaczyna się spór, który ciągnie się miesiącami, a czasem latami, dokładając do żałoby jeszcze i to – prawnicy, pisma, spotkania, na które trzeba iść, mimo że najbardziej chciałoby się po prostu mieć czas na żałobę.

Gdyby istniał testament, wielu z tych pytań w ogóle by nie było.

W Polsce wciąż panuje przekonanie, że testament to temat dla osiemdziesięciolatków, którzy „porządkują sprawy przed odejściem”. Tymczasem, jak pokazuje ten przykład, śmierć nie pyta o wiek. Mimo to szacuje się, że około 90 procent Polaków nie ma spisanego testamentu ¹ – choć widać wyraźny trend zmiany: według statystyk Ministerstwa Sprawiedliwości w 2019 roku sporządzono w Polsce niecałe 144 tysiące testamentów notarialnych, a w 2025 roku – już ponad 208 tysięcy, czyli o niemal 45 procent więcej w ciągu sześciu lat ². Coraz więcej ludzi robi to nie w obliczu starości, tylko po prostu jako element porządkowania spraw, obok testamentu życia, ubezpieczenia i pełnomocnictwa.

Coraz więcej ludzi zauważa to, o czym mówi ten rozdział: testament nie jest dokumentem o śmierci. Jest dokumentem o rodzinie, która zostaje – o tym, żeby nie musiała się kłócić w najgorszym możliwym momencie swojego życia, kiedy emocje i tak są na granicy wytrzymałości.

Nie musisz dziś podejmować ostatecznych decyzji o podziale majątku. Wystarczy, że sprawdzisz, jak w ogóle wygląda pierwszy krok.